मध्यपूर्व तणावाच्या पार्श्वभूमीवर अमेरिकेची ‘मिनिटमॅन-III’ बॅलेस्टिक मिसाइल चाचणी

मध्यपूर्वेतील वाढत्या तणावाच्या पार्श्वभूमीवर अमेरिकेने मंगळवारी रात्री कॅलिफोर्नियाच्या किनारपट्टीवर ‘मिनिटमॅन-III’ डूम्सडे बॅलेस्टिक मिसाइलची चाचणी केली. सांता बार्बरा जवळील वॅडेनबर्ग स्पेस फोर्स बेसवरून रात्री सुमारे ११ वाजता हे क्षेपणास्त्र प्रक्षेपित करण्यात आले. अमेरिकेच्या स्पेस फोर्सच्या माहितीनुसार, जीटी-२५४ म्हणून ओळखले जाणारे हे निशस्त्र रॉकेट पश्चिम-मध्य प्रशांत महासागरातील मार्शल बेटांजवळील लक्ष्यावर यशस्वीपणे पोहोचले. या चाचणीचा उद्देश क्षेपणास्त्राची अचूकता, तयारी आणि प्रणालीची प्रभावीता तपासणे हा होता. स्क्वाड्रनचे कमांडर कर्नल कॅरी व्रे यांनी सांगितले की, या चाचणीमुळे क्षेपणास्त्र प्रणालीतील विविध घटकांच्या कार्यक्षमतेचे मूल्यांकन करण्यास मदत होते. ही चाचणी पूर्णपणे नियमित असून ती यापूर्वीच नियोजित करण्यात आली होती.

दरम्यान, मध्यपूर्वेत काही दिवसांपासून तणाव वाढलेला आहे. अमेरिका आणि इस्रायलने इराणवर हल्ला केल्यानंतर परिस्थिती अधिकच गंभीर झाली आहे. त्यानंतर इराणने इस्रायल तसेच मध्यपूर्वेतील अमेरिकन सैन्य तळांना लक्ष्य करण्याचे प्रयत्न सुरू केले आहेत. दुसरीकडे हिज्बुल्लाहच्या हालचाली वाढल्यानंतर इस्रायलने लेबनानची राजधानी बेरूतमध्येही हल्ला चढवला आहे. मिनिटमॅन-III हे अमेरिकेच्या अणु त्रिकोणाचा महत्त्वाचा भाग मानले जाते. या त्रिकोणात जमीन, समुद्र आणि हवाई मार्गाने अण्वस्त्रांचा वापर करण्याची क्षमता असते. १९७० पासून वापरात असलेले हे अमेरिकेतील सर्वात जुने आंतरखंडीय बॅलेस्टिक क्षेपणास्त्र (ICBM) आहे. त्याची मारा क्षमता सुमारे १३,००० किलोमीटर इतकी आहे.

मात्र मंगळवारी करण्यात आलेल्या चाचणीत कोणतेही अण्वस्त्र किंवा शस्त्रसामग्री बसवलेली नव्हती. अमेरिकेकडे सध्या सुमारे ४०० मिनिटमॅन क्षेपणास्त्रे असल्याचे सांगितले जाते. रशिया आणि चीनसारख्या देशांविरोधात प्रतिकारक्षम क्षमता टिकवून ठेवण्यासाठी ही व्यवस्था करण्यात आली आहे. अमेरिका २०३० पर्यंत या क्षेपणास्त्र प्रणालीचे आधुनिकीकरण करण्याची योजना आखत असून तोपर्यंत अशा चाचण्या सुरू राहणार असल्याचे संरक्षण विभागाने स्पष्ट केले आहे.