आरबीआयचे ई-मँडेट नियम बदलले; ₹15,000 पर्यंत ऑटो-डेबिटसाठी OTPची गरज नाही

भारतात डिजिटल पेमेंट्स अधिक सोपे आणि सुरक्षित करण्यासाठी भारतीय रिझर्व्ह बँकेने (RBI) ई-मँडेट (auto-debit) नियमांमध्ये महत्त्वपूर्ण बदल जाहीर केले आहेत. नव्या नियमानुसार आता ठराविक मर्यादेपर्यंतच्या व्यवहारांसाठी वारंवार OTP टाकण्याची आवश्यकता राहणार नाही. आतापर्यंत Netflix, वीज बिल, मोबाइल रिचार्ज, EMI यांसारख्या सेवांसाठी ऑटो-डेबिट व्यवहार करताना प्रत्येक वेळी OTP टाकणे आवश्यक होते. मात्र, आता ग्राहकांनी एकदाच OTP देऊन ई-मँडेट नोंदणी केल्यानंतर ₹15,000 पर्यंतची पेमेंट्स आपोआप होतील. त्यामुळे दरवेळी OTP टाकण्याची गरज उरणार नाही आणि व्यवहार अधिक जलद होतील. तथापि, ₹15,000 पेक्षा जास्त रकमेच्या व्यवहारांसाठी OTP आवश्यक राहील. विशेष बाब म्हणजे विमा हप्ता, म्युच्युअल फंड गुंतवणूक आणि क्रेडिट कार्ड बिल यांसारख्या महत्त्वाच्या व्यवहारांसाठी ही मर्यादा ₹1 लाखांपर्यंत वाढवण्यात आली आहे. मात्र, यासाठी ग्राहकांनी आधी ई-मँडेट सक्रिय करणे आवश्यक आहे. ग्राहकांच्या सुरक्षिततेचा विचार करून आरबीआयने काही अटीही लागू केल्या आहेत. प्रत्येक ऑटो-डेबिट व्यवहारापूर्वी किमान 24 तास आधी ग्राहकांना SMS किंवा ईमेलद्वारे सूचना दिली जाईल. यात व्यवहाराची रक्कम, तारीख आणि संबंधित सेवा याची सविस्तर माहिती असेल, ज्यामुळे चुकीचा व्यवहार असल्यास तो थांबवण्याची संधी मिळेल.

तसेच, ग्राहकांना त्यांच्या ई-मँडेटमध्ये बदल करण्याची, ते थांबवण्याची किंवा पूर्णपणे रद्द करण्याची सुविधा देण्यात आली आहे. अनधिकृत व्यवहार झाल्यास ‘झिरो लायबिलिटी’ धोरण लागू राहील, म्हणजेच वेळेत तक्रार केल्यास ग्राहकाला आर्थिक नुकसान सहन करावे लागणार नाही. एकूणच, या नव्या नियमांमुळे डिजिटल पेमेंट्स अधिक सोपे, जलद आणि सुरक्षित होणार असून ग्राहकांच्या सोयीसह सुरक्षेलाही प्राधान्य देण्यात आले आहे.