जेनेरिक औषधांच्या किंमतीत मोठी नफेखोरी? FDA च्या सर्वेक्षणात गंभीर बाबी उघड

जेनेरिक औषधांच्या किंमतीत मोठी नफेखोरी? FDA च्या सर्वेक्षणात गंभीर बाबी उघड

मुंबई : राज्यातील खासगी रुग्णालयांमध्ये औषधे आणि वैद्यकीय साहित्याच्या अवाजवी किंमतींचा प्रश्न ऐरणीवर असतानाच, आता अन्न व औषध प्रशासनाने (FDA) जेनेरिक औषधांच्या किंमतींची तपासणी सुरू केली आहे. जेनेरिक औषधे कमी किमतीत उपलब्ध होणे अपेक्षित असताना, खुल्या बाजारात काही ठिकाणी निर्धारित किंमत निकषांचे पालन होत नसल्याचे प्रशासनाच्या सर्वेक्षणात आढळल्याचे वृत्त आहे.

ब्रॅण्डेड औषधांच्या तुलनेत जेनेरिक औषधे स्वस्त असतात; मात्र केवळ या तुलनेवरून त्यांच्या किंमती योग्य आहेत, असे म्हणता येणार नाही. औषधांचे उत्पादन, वितरण आणि रुग्णांपर्यंत पोहोचेपर्यंतच्या संपूर्ण प्रक्रियेत किंमतींवर नियंत्रण असणे आवश्यक आहे. FDA च्या सर्वेक्षणानुसार, काही ठिकाणी जेनेरिक औषधांच्या उत्पादन खर्चाच्या तुलनेत विक्रीतून ५० ते १०० पट अधिक नफेखोरी होत असल्याचे निदर्शनास आल्याचे वृत्तात नमूद करण्यात आले आहे.

जेनेरिक औषधांच्या किंमतींची तपासणी

औषध कंपन्यांच्या पेटंटचा कालावधी संपल्यानंतर इतर कंपन्यांना त्याच सक्रिय घटकांचा वापर करून औषधे तयार करता येतात. ही औषधे संबंधित नियामकांच्या मान्यता आणि गुणवत्ता निकषांनुसार बाजारात उपलब्ध केली जातात. ब्रॅण्डेड औषधांच्या तुलनेत जेनेरिक औषधे साधारणपणे ४० ते ९० टक्क्यांपर्यंत स्वस्त असू शकतात. त्यामुळे दीर्घकालीन उपचार घेणाऱ्या आणि नियमित औषधांची गरज असलेल्या रुग्णांसाठी हा पर्याय महत्त्वाचा ठरतो.

मात्र, जेनेरिक औषधांच्या किंमतींमध्येही मोठी तफावत आढळत असल्याने ब्रॅण्डेड औषधांबरोबरच जेनेरिक औषधांच्या किंमतींचीही तपासणी अधिक व्यापक करण्याचा FDA चा प्रयत्न आहे. येत्या काळात ही मोहीम अधिक तीव्र केली जाणार असून, सर्वेक्षणातून समोर आलेले निष्कर्ष केंद्र सरकारकडे पाठवण्यात येणार असल्याची माहिती FDA मधील वरिष्ठ प्रशासकीय अधिकाऱ्यांनी दिल्याचे वृत्तात म्हटले आहे.

जनऔषधी केंद्रांमधील विक्रीवरही प्रश्नचिन्ह

केंद्र सरकारकडून सर्वसामान्यांना परवडणाऱ्या दरात औषधे उपलब्ध व्हावीत, यासाठी प्रधानमंत्री भारतीय जनऔषधी केंद्रांना प्रोत्साहन दिले जाते. मात्र, काही ठिकाणी या केंद्रांमध्ये जेनेरिक औषधांऐवजी ब्रॅण्डेड औषधांची विक्री होत असल्याच्या मुद्द्यावर सार्वजनिक आरोग्य अभ्यासक डॉ. व्ही. पी. नायर यांनी प्रश्न उपस्थित केला आहे.

मुंबईतील काही सार्वजनिक आणि महापालिका रुग्णालयांमध्ये जनऔषधी केंद्रांसाठी जागा उपलब्ध करून देण्यात आली असली, तरी या केंद्रांच्या कार्यपद्धतीबाबत आणि औषधांच्या उपलब्धतेबाबत प्रश्न उपस्थित होत आहेत. काही ठिकाणी रुग्णांना ब्रॅण्डेड औषधे घेण्याचा आग्रह केला जात असल्याचेही वृत्तात नमूद करण्यात आले आहे. जेनेरिक औषधांचा उद्देश रुग्णांना परवडणाऱ्या दरात उपचार उपलब्ध करून देणे हा आहे. त्यामुळे औषधांची गुणवत्ता, किंमत आणि प्रत्यक्ष उपलब्धता यावर प्रभावी देखरेख ठेवणे गरजेचे असल्याचे या मुद्द्यांमधून अधोरेखित होते.